Te continueren vennootschappen

De gemeente continueert haar deelname in 20 vennootschappen. De vennootschappen BNG Bank, Eneco, Evides, Havenbedrijf Rotterdam en de Schiphol Group keren als verbonden partijen bij een positief netto resultaat een deel van de winst - afhankelijk van de pay-out ratio (de procentueel aan aandeelhouders uitgekeerde winst ) – als dividend uit aan de gemeente als aandeelhouder. De geraamde dividendopbrengst voor 2017 is circa € 98,8 mln.
In verband met de voorgenomen splitsing van Eneco is deze deelneming vanaf 2017 gesplitst weergegeven in het toekomstige aparte netwerkbedrijf en het aparte productie- en leveringsbedrijf (zie: Toelichting per verbonden partij).

Toelichting per verbonden partij

BNG Bank
De jaren 2015, 2016 en 2017 stonden en staan voor de BNG Bank in het teken van de realisatie van aanvullend bufferkapitaal. Daarmee geeft de BNG Bank gevolg aan de regelgeving die banken verplichten om meer vermogen aan te houden. Daartoe is onder andere in 2011 de pay-out ratio bijgesteld van 50% naar 25%. Op basis daarvan keert de BNG Bank een kleiner deel van de vrij uitkeerbare winst uit aan de aandeelhouders. Deze maatregel geldt in beginsel tot 2018. In dat jaar moet de bank voldoen aan de nieuwe minimale leverage ratio: de verhouding geleend geld in relatie tot het eigen vermogen. Daarnaast zal de BNG Bank mogelijk opnieuw hybride schuldpapier uitgeven om haar vermogenspositie te versterken. De BNG Bank is tevens bezig in beeld te brengen wat klanten willen voor de e-dienstverlening. Dit moet in 2017 uitmonden in een nieuwe internetportal.

Eneco

Het jaar 2017 is voor Eneco een uitdagend jaar. Uiterlijk 31 januari 2017 moet Eneco gesplitst zijn. Dit is het gevolg van het handhavingsbesluit van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Als toezichthouder nam de ACM dit besluit om ervoor te zorgen dat de Wet Onafhankelijk Netbeheer wordt nageleefd. De ACM is hiertoe mede opgeroepen door de concurrenten van Eneco die al eerder zijn gesplitst. Tegen de splitsing hebben zowel Eneco als de aandeelhouders van Eneco bezwaar aangetekend. De uitkomst van deze bezwaarprocedure is nog niet bekend, maar Eneco bereidt zich erop voor om 31 januari 2017 gesplitst te zijn.
De Eneco Groep zal worden gesplitst in een netwerkbedrijf en een productie- en leveringsbedrijf. Uit analyse van het splitsingsplan van Eneco blijkt dat na splitsing twee sterke, zelfstandige bedrijven ontstaan. Door hun vermogenspositie en kredietwaardigheid zijn ze financieel stabiel en is er voldoende investerend vermogen. Dit stelt Eneco in staat om invulling te geven aan de verdere verduurzaming.
Het jaar 2017 en de daaropvolgende jaren staan in het teken van de energietransitie. Energiebesparing en duurzame opwekking worden belangrijker. Dat leidt tot een toenemende vraag naar duurzame producten en diensten, en dit vergt een nieuwe rol voor het zowel het netwerkbedrijf als het productie- en leveringsbedrijf.
Het investeringsvolume van het netwerkbedrijf blijft met ca. €400 mln op peil. Het netwerkbedrijf richt zich hierbij niet alleen op onderhoud, vervanging en uitbreiding van zijn netwerk, maar in het licht van de verduurzaming ook op de uitrol van de Slimme Meter die gebruikers inzicht geeft in energieverbruik en de mogelijkheid biedt meterstanden digitaal uit te lezen.
Het productie- en leveringsbedrijf van Eneco zet zich in 2017 en volgende jaren in op de uitbreiding en verduurzaming van de productiecapaciteit. Om dit te realiseren neemt het investeringsvolume in de periode 2017 tot 2019 toe tot ca. €375 mln. per jaar. Het productie- en leveringsbedrijf gebruikt dit investeringsvolume voor innovatie en voor de uitbreiding van de duurzame productiecapaciteit door wind-, hydro- en zonne-energie. Tevens zal het productie- en leveringsbedrijf werken aan de verdere afzet van innovatieve producten en devices als Toon®, de Tesla Powerwall en de Warmte-Winner voor energiebesparing en duurzaamheid.
In 2017 zal de gemeente de analyse afronden over haar positie ten aanzien van het toekomstige aandeelhouderschap in beide aparte bedrijven, mede in het licht van de publieke en financiële belangen van die bedrijven.
Tot slot is de prognose dat de dividenden van beide gesplitste bedrijven per saldo stabiel zijn en vooralsnog geen bijstelling van de gemeentelijke dividendraming vergen.

Evides

In 2017 kent Evides NV een piek in de investeringen in de drinkwaterinfrastructuur. Deze investeringen zijn nodig om in de toekomst de levering van kwalitatief goed drinkwater te waarborgen. Om de investeringspiek op te vangen komt de solvabiliteit tot en met 2018 tijdelijk boven de gestelde norm uit van 38%. Daardoor kan Evides een stabiel dividend aan de aandeelhouders uitkeren. Na 2018 zal de solvabiliteit dalen tot de norm van 38%. De investeringspiek is dan voorbij en de investeringslasten dalen.
De gemeente verwacht dat het bij wet gestelde maximaal rendement op de drinkwateractiviteiten verder wordt verlaagd. Tevens wordt vanaf 2016 het effect van de vennootschapsbelasting op de winst van Evides merkbaar. Met de financiële prognoses voor de langere termijn houdt de gemeente rekening met de effecten van de heffing van vennootschapsbelasting en met de verlaging van het toegestane rendement op drinkwateractiviteiten die de Drinkwaterwet voorschrijft.
Voor de leveringszekerheid gaat de gemeente uit van de meting van de leveringsonderbreking en de gemiddelde duur daarvan. Naast de leveringszekerheid volgt de gemeente nauwgezet ook de winstgevendheid per activiteit. Voor de omvang en winstgevendheid van de industriewateractiviteiten zijn de komende economische ontwikkelingen bepalend.

Havenbedrijf Rotterdam

De economische en maatschappelijke ontwikkelingen zorgen in 2017 en volgende jaren voor veel dynamiek in de haven. De ontwikkelingen die zowel onzekerheid als kansen met zich meebrengen, zijn divers. Te denken is aan de manier waarop nationaal en internationaal de energietransitie vorm krijgt, de gevolgen van de Brexit en het opkomend protectionisme, de aanhoudend lage olieprijs, de digitalisering van de samenleving en de vorming van nieuwe allianties van containerrederijen. Het Havenbedrijf Rotterdam speelt op de ontwikkelingen in vanuit zijn Ondernemingsstrategie 2016-2020. Bij de energietransitie gaan bestaande raffinaderijen grootschalig investeren in de productie van schonere brandstoffen. Daarnaast zijn investeringen gewenst in biobased productie en circulaire initiatieven, de benutting van overtollige warmte en de opvang en opslag van CO2. Het Havenbedrijf Rotterdam krijgt per 1 januari 2017 te maken met de invoering van de vennootschapsbelasting voor zeehavenbeheerders. Daardoor zal het netto resultaat afnemen en daarmee ook de ruimte voor investeringen in de haven, reserveringen en dividenduitkeringen. Het beleid van de gemeente is erop gericht om de effecten hiervan op de gemeentefinanciën en op de investeringen in haven en stad zo beperkt mogelijk te houden.

Schiphol Group – Rotterdam The Hague Airport

In lijn met voorgaande jaren voorziet de Schiphol Group voor 2017 een lichte toename van ongeveer 2% in het aantal vliegbewegingen, passagiers en vrachten. Eind 2015 is het Tactisch Plan 2016-2019 vastgesteld. In 2017 wordt dat plan verder uitgevoerd.
Prioriteiten binnen de strategie van de Schiphol Group zijn connectiviteit, bezoekerswaarde, competiviteit, veiligheid en duurzaamheid. Het hoofddoel is om ‘Europe's Preferred Airport’ te blijven. Dit leidt tot vergroting van het netwerk van bestemmingen, investeringen in hoogwaardige capaciteit en tot optimalisering van locaties door de focus op internationale kantoren, hotels en logistieke bedrijven.
Naast de in 2015 en 2016 doorgevoerde verlagingen van de luchthavengelden, is het investeringsproject A-gebied een belangrijke aanjager voor deze strategie en ambitie. De Schiphol Group investeert zodoende in vergroting van de A-Pier met de daaraan gekoppelde terminal, meer parkeergelegenheden en meer optimale verbindingen met het openbaar vervoer.
Met het oog op de duurzaamheid geeft Schiphol prioriteit aan verdere reductie van de CO²-uitstoot. Tevens wil Schiphol CO²-neutraal opereren en 20% van de benodigde energie duurzaam genereren.
Voor het geraamde dividend voor 2017 is geen bijstelling nodig, gegeven de huidige prognoses.
De groei voor Schiphols dochteronderneming Rotterdam The Hague Airport is afhankelijk van het Luchthavenbesluit dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu in 2017 zal nemen. De Zienswijze van de gemeente Rotterdam, en van andere gemeenten in de omgeving, neemt het ministerie hierin mee. De input voor deze zienswijze is divers. Het gaat om de behandeling in de gemeenteraden van de milieueffectrapportage, onder meer over de geluidsnormen en de veiligheid, en van de maatschappelijke kosten-batenanalyse: de directe en indirecte werkgelegenheidseffecten. Daarnaast nemen de gemeenteraden de consultatiemomenten met andere stakeholders in hun overwegingen mee. Het gaat onder meer om contacten met omwonenden en milieuorganisaties.

RET

In 2017 wordt het nieuwe bedrijfsplan van RET van kracht. De gemeente stelt als aandeelhouder dit bedrijfsplan naar verwachting in het najaar van 2016 vast. Het bedrijfsplan is gebaseerd op de eisen en de financiële consequenties van de onlangs toegewezen railconcessie 2016-2026. De verwachting is dat er accentverschuivingen optreden ten opzichte van het voorgaande bedrijfsplan. Die accentverschuivingen waren bij het schrijven van deze toelichting nog niet bekend bij de aandeelhouder.
Aanvullend heeft de verkregen railconcessie een positief effect op het risicoprofiel van de RET. Dat komt doordat de concessie zekerheid biedt over de meerjarige bijdrage van de vervoersautoriteit aan de exploitatie van het railbedrijf van RET.
Tot slot bereidt de vervoersautoriteit van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) in 2016 besluitvorming voor om voor OV-infrastructuur en OV-materieel de financiering te kunnen overnemen. Dit houdt in dat de gemeentelijke financiering in RET Infrastructuur BV op termijn wordt afgebouwd, vooral voor het railgebonden materieel.

Tower Hotel Rotterdam (Marriott Rotterdam)

Door de aansluiting van het Tower Hotel Rotterdam bij de Marriott-keten, heet het hotel sinds 1 februari 2016 ‘Marriott Rotterdam’. De prognose is dat dit een positief effect heeft op de financiële resultaten van het hotel. Om dit effect te versterken is de lobby reeds gerenoveerd en worden in de toekomst ook de hotelkamers vernieuwd. De werkzaamheden duren tot midden 2017. De verwachting is dat het hotel meer gasten zal trekken, ook door de gunstige ligging van het hotel tegenover het Centraal Station. Het hotel kan zodoende profiteren van de toename van het aantal bezoekers uit binnen- en buitenland aan de stad door de toenemende aandacht voor Rotterdam als toeristische bestemming. Daaraan liggen eervolle vermeldingen ten grondslag in internationale kranten en reisgidsen, waaronder de Lonely Planet.
In 2017 zullen ook de onderhandelingen tussen het hotel, de aandeelhouders en potentiele investeerders zijn afgerond over herfinanciering en eventuele participatie in het hotel. Dit versterkt de financieel positie van het hotel en heeft een gunstig effect op de geplande investeringen in de hotelkamers.

Warmtebedrijf

In 2017 zal het Warmtebedrijf verder uitvoering geven aan het in 2016 vastgestelde Herstelplan. Twee belangrijke pijlers daarvan zijn de uitbreidingscases ‘Vondelingenweg’ (de aansluiting van Shell Pernis en andere havenbedrijven) en de ‘Leiding over Oost’ (de aansluiting van de Heinekenbrouwerij Zoeterwoude en het stadsverwarmingsnet Leiden). Het Warmtebedrijf zal deze uitbreidingen uiterlijk eind 2018 / begin 2019 in bedrijf nemen. In 2017 is ook het onderzoek afgerond naar de mogelijke fusie van de beide entiteiten van het Warmtebedrijf. De achterliggende gedachte van de fusie is dat dit de efficiëntie en effectiviteit van de deelneming vergroot.